පිළිකා ගැන හරියටම දැනගමු

පිළිකා ගැන හරියටම දැනගමු

ඔබ දැනගත යුතු පූර්ව පිළිකා අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂන

පිළිකා යනු ශරීරයේ ඕනෑම තැනක වර්ධනය විය හැකි, ශරීරයේ ඕනෑම කොටසක් වෙත ආක්‍රමණය කිරීම හෝ පැතිරීමට හැකියාවක් ඇති ශරීරයේ සිදුවන අසාමාන්‍ය සෛල වර්ධනයකි. මේ සදහා විවිධ රෝග 100 කට වඩා වැඩි ගණනක එකතුවක් ලෙස හටගනී.

HOW CANCER SPREAD
400ඉහත රූපසටහනින් ඔබට මූලිකව ඇතිවූ (Primary Tumer) ගැටිත්ත (පිලිකාව) ශර්‍රීරය පුරා පැතිරීයන ආකාරය පැහැදිලි කරගත හැක.

ඇත්තටම කොහොමද එකවරම පිලිකාවක් ඇතිවනේ

පිළිකා යනු අපගේ සෛල ක්‍රියා කරන ආකාරය, විශේෂයෙන් ඒවා වර්ධනය වන ආකාරය හා බෙදී යන ආකාරය පාලනය කරන ජානවල වෙනස්වීම් නිසා ඇතිවන ජානමය රෝගයකි. සෛල සාමාන්‍යයෙන් වයසට ගිය විට හෝ ශරීරයේ හානි වූ විට මිය යයි. පැරණි පිළිකා සෛල වල ස්වභාවය අනුව නව සෛල ආරම්භ වන්නේ ඉහත විස්තර කර ඇති ජානමය වෙනස්කම් සමේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයට බාධා කරන විට ය. බොහෝ විට සමේ අසාමාන්‍ය ගෙඩියක් පිළිකාවක් ඇති කරන අතර, එය මාරාන්තික විය හැක. එමෙන්ම පිලිකාව පූර්ව ලක්ෂන නොමැතිව වුවද ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් වලට වර්ධනය වී පැතිර යා හැකි බවයි. පිළිකා වර්ධනය විය හැකි නමුත් පැතිරෙන්නේ නැත.

How Tumer begin
මෙම රූප සටහනින් පිලිකාව ගැටිත්තක් ලෙස වර්ධනය වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි

බහුලව දැකිය හැකි පිලිකා..

පිළිකා වර්ගීකරණය වන්නේ එය සිදුවන කලාපය හා එය සෑදෙන සෛල වර්ගය අනුව ය.

400අසාමන්‍ය සයිල වර්ධනය පිලිකාවක් ලෙස ශරීරය පුරා පැතිරීයන අයුරු

කාර්සිනෝමා (Carcinoma) : මම පිළිකා ආරම්භ වන්නේ මිනිස් සමේ හෝ අභ්‍යන්තර අවයව මතුපිට ආවරණය වන පටක වලිනි. එය සාමාන්‍යයෙන් තද/රළු () පිළිකා ලෙස හැදින් වේ. මෙම වර්ගයේ පිළිකා වඩාත් බහුලව හඳුනා ගනු ලැබේ.
උදාහරණයක් ලෙස පුර ඵුරස්ති ග්‍රන්ථියේ පිළිකා (prostate cancer), පියයුරු පිළිකා (breast cancer), පෙනහළු පිළිකා (lung cancer) සහ මහා බඩවැලේ පිළිකා (colorectal cancer).

සර්කෝමා (Sarcoma) : මිනිස් සිරුරේ පටක වල මෙම පිලිකා ආරම්භ වේ. මෙම පිලිකා මේදය, මාංශ පේශි, ස්නායු, කණ්ඩරාවන් (tendons), සන්ධි, රුධිර නාල, වසා ගැටිති, කාටිලේජ හෝ අස්ථි වෙනත් තැනක වර්ධනය විය හැක.

ලියුකේමියාව (Leukemia) : මෙයද රුධිරයේ ඇතිවන පිළිකාවකි. ලියුකේමියාව ආරම්භ වන්නේ සෞඛ්‍ය සම්පන්න රුධිර සෛල වෙනස් වී පාලනයකින් තොරව වර්ධනය වන විට ය. උග්‍ර ලිම්ෆොසයිටික් ලියුකේමියාව (lymphocytic leukemia), නිදන්ගත ලිම්ෆොසයිටික් ලියුකේමියාව (chronic lymphocytic leukemia), උග්‍ර මයිලෝයිඩ් ලියුකේමියාව (acute myeloid leukemia) සහ නිදන්ගත මයිලෝයිඩ් ලියුකේමියාව (chronic myeloid leukemia) වැනි ප්‍රධාන ලියුකේමියා වර්ග 4 ක් හඳුනාගෙන ඇත.

ලිම්ෆෝමස් (Lymphomas) : මෙම වර්ගයේ පිළිකා ශරීරයේ වසා පද්ධතිය තුළ ආරම්භ වේ. වසා පද්ධතිය යනු ශරීරයේ ආසාදන වලට එරෙහිව සටන් කිරීමට උපකාරී වන යාත්රා හා ග්‍රන්ථි (vessels and glands) ජාලයකි. ප්‍රධාන ලිම්ෆෝමා වර්ග 2 ක් හඳුනාගෙන ඇත, හොඩ්ග්කින් ලිම්ෆෝමා සහ හොඩ්ග්කින් නොවන ලිම්ෆෝමා.

මෙලනෝමා (Melanoma) : මෙලනෝමා යනු පිළිකා වන අතර එය මෙලනොසයිට් බවට පත්වන සෛල වලින් ආරම්භ වන අතර ඒවා මෙලනින් නිපදවන විශේෂිත සෛල වේ.

වඩාත් බහුල පිලිකා

පියයුරු පිළිකා සහ පෙනහළු පිළිකා බහුලව දක්නට ලැබෙන පිළිකා වන අතර සෑම වසරකම ඇමරිකානුවන් 250,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් විසින් රෝග විනිශ්චය කරනු ලැබේ. සාපේක්ෂව, වසරකට අක්මාව, අග්න්‍යාශය හෝ තයිරොයිඩ් පිළිකා රෝගීන් 60,000 කට වඩා අඩු අගයක් ගනී.

tumors are found worldwide
පිලිකා ව්‍යප්තිය
මුත්රාශයේ පිළිකා (bladder cancer)
පියයුරු පිළිකා (breast cancer)
මහා බඩවැලේ හා ගුද මාර්ග පිළිකා (colon and rectal cancer)
එන්ඩොමෙට්‍රියල් පිළිකා (endometrial cancer)
වකුගඩු පිළිකා (kidney cancer)
ලියුකේමියාව (leukemia)
අක්මා පිළිකා (liver cancer)
පෙනහළු පිළිකාව (lung cancer)
මෙලනෝමා (melanoma)
හොඩ්ග්කින් නොවන ලිම්ෆෝමා (non-Hodgkin’s lymphoma)
අග්න්‍යාශ පිළිකාව (pancreatic cancer)
පුරස්ථි පිළිකා (prostate cancer)
තයිරොයිඩ් පිළිකාව (thyroid cancer)

පිලිකාවක් වර්ධනය වන්නේ කොහොමද?

රුධිර නාළ තුලින් පිළිකා සෛල ශරීරයේ වෙනත් කොටස් වෙත ගෙන යන විට පිළිකා ගෙඩියක් රුධිර ප්‍රවාහයේ හෝ වසා පද්ධතියේ වර්ධනය විය හැක. පිළිකා සෛල වර්ධනය වන කාලය හෝ නව පිළිකා බවට වර්ධනය වීම. මෙටාස්ටැසිස් (metastasis) ලෙස හැඳින්වේ.

පිළිකා බොහෝ විට පැතිරෙන පළමු ස්ථානය වසා ගැටිති වේ. වසා ගැටිති ඉතා කුඩා හා බෝංචි හැඩැති අවයව ආසාදන වලට එරෙහිව සටන් කිරීමට උපකාරී වේ.
ඒවා ශරීරයේ විවිධ කොටස් වන බෙල්ල, ඉඟටිය ප්‍රදේශය සහ අත් යට පිහිටා ඇත.

පිළිකා රුධිර නාල හරහා අස්ථි, අක්මාව, පෙනහළු හෝ මොළයටද පැතිර යා හැකිය. පිළිකා හටගන්නා ස්ථානය අනුව එය නම් කරනු ලැබේ. පැතිරුණත්,මෙම ගෙඩියක් ඇති වන ස්ථානයට අනුව පිළිකා නම් කරනු ලැබේ, උදාහරණයක් ලෙස, එය පියයුරු පිළිකා පෙණහලුවලට පැතිරෙන්නේ නම් එය පෙනහළු පිළිකා නොව මෙටාස්ටැටික් පියයුරු පිළිකා (metastatic breast cancer) ලෙස හැඳින්වේ.

පූර්ව පිලිකා හදුනා ගැනීම

අසාමාන්‍ය රෝග ලක්ෂණයක් සඳහා පුද්ගලයෙකු වෛද්‍යවරයකු හමුවූ විට රෝග විනිශ්චය ආරම්භ වේ. එම රෝග ලක්ෂණ හඳුනා ගැනීමෙන් පසුව වෛද්‍යවරයා මෙම රෝග ලක්ෂණ වල මුල සොයා ගැනීම සඳහා විවිධ පරීක්ෂණ සිදු කරයි.
නමුත් සමහර පිළිකා සඳහා රෝගය උත්සන්න වන තුරු රෝග ලක්ෂණ නොමැත. මෙම පුද්ගලයින් සඳහා, සමහර විට වෛද්‍යවරයකු පිළිකාවක් සොයා ගන්නේ වෙනත් ආකාරයකින් සෞඛ්‍ය සම්පන්න පුද්ගලයෙකුගේ පරීක්ෂණ පරීක්ෂණයකින් පසුවය.
මෙම අවස්ථා වලදී, නිශ්චිත රෝග විනිශ්චයක් කිරීමට ඇති එකම ක්‍රමය බයොප්සි ය. බයොප්සි යනු වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා පටක කුඩා ප්‍රමාණයක් ඉවත් කිරීමයි.

පිළිකාවට සෘජු හේතුව ඔබේ සෛලවල ඩීඑන්ඒ (DNA) වල වෙනසක් හෝ විකෘතියකි. ජාන විකෘති උරුම කර ගත හැකිය. පාරිසරික බලපෑම් නිසා ද එය සිදුවිය හැකිය. උදාහරණයක් වශයෙන්,
1) පිළිකා ඇති කරන රසායනික ද්‍රව්‍යවලට නිරාවරණය වීමෙන්
2) විකිරණවලට නිරාවරණය වීමෙන්
3) අනාරක්ෂිතව සූර්යයාට නිරාවරණය වීමෙන්
4) හියුමන් පැපිලෝමා වයිරස් (HPV) වැනි සමහර වෛරස් මගින්
5) දුම් පානයෙන්
6) ආහාර හා ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම් මට්ටම වැනි ජීවන රටා වෙනස්කම් තුළින්

Leave a Reply